Republika Turska  je država u zapadnoj Aziji i sa nekih 3% u jugoistočnoj Evropi. Do 1922. godine sadašnja Turska je bila sedište Osmanlijskog carstva. Glavni grad Turske je Ankara. Turska se nalazi na obalama Crnog, Mramornog, Egejskog i Sredozemnog mora. Turska se graniči na zapadu sa Grčkom, Bugarskom, na istoku sa Gruzijom, Armenijom, Azerbejdžanom i Iranom, na jugu sa Irakom i Sirijom. Prvi Predsednik Republike Turske i njen osnivač bio je Mustafa Kemal Atatürk. Turci su na današnji prostor stigli iz centralne Azije i smestili su se u središtu Male Azije: Anadolskoj visoravni. Bili su tamo vekovima pre nego što su osvojili druge delove Anatolije, zaposeli Istanbul i napredovali prema Evropi, Africi i Aziji stvarajući carstvo. Mala Azija je most između Azije i Evrope kojim su se kretali mnogi migranti. U periodu od preko dve hiljade godina ovde su živeli predstavnici mnogih civilizacija - Hetiti, grčki Frigijci, Lidijanci, Isaurianci, Bizantinci itd. Turska je svetovna parlamentarna republika osnovana na načelu deobe vlasti na zakonodavnu, izvršnu i pravosudnu. Ustav je vrhovni zakon države.

Istanbul je smešten na Bosforskom moreuzu i nekadašnja je prestonica tri velika carstva - Rimskog (330.-395.), Vizantijskog (395.-145.3) i Otomanskog (1453.-1923.). Nakon osnivanja moderne Republike Turske, Ankara je proglašena njenim glavnim gradom, ali je Istanbul ostao najveći grad u Turskoj i njeno kulturno i gospodarsko središte.

Grad je izabran za Evropski grad kulture za 2010. godinu, zajedno sa Pečuhom u Mađarskoj i Essenom u Nemačkoj.

Najstarije ime za ovaj grad, ono koje su mu dodelili grčki kolonisti iz Megare je Byzantium. Jedno kratko vreme u 3. veku, grad je nosio ime Augusta Antonina koje mu je dao car Septimije Sever u čast svoga sina. Kad je Konstantin Veliki grad učinio istočnom prestonicom Carstva, grad se nazivao Drugi Rim. Od 5. veka se koristi i naziv Novi Rim. Umesto naziva Novi Rim uskoro se češće počeo koristiti naziv Konstantinopol ili Konstantinopolis što znači „Konstantinov grad". Osim ovog naziva, u Bizantu se često grad oslovljavao kao „Kraljica gradova". Naziv Istanbul se prvi put spominje u 10. veku u armenskim i arapskim, pa onda turskim izvorima. Ime potiče od grčke reči koja znači „u gradu". Ovaj naziv koristio se u govornom jeziku i pre osmanskog osvajanja grada, pa se tako koristio i za vreme osmanske vladavine, premda je službeni naziv bio Konstantinopolj. Nakon stvaranja Turske Republike 1923. godine, ovaj je naziv proglašen jedinim službenim nazivom grada, te su turske vlasti od stranaca zahtevale korišćenje ovog naziva umesto neturskih naziva kao Konstantinopol ili Carigrad. Takođe se ponekad koristio i naziv Stambul, što je ukinuto proglašenjem novog službenog naziva. U istočnim i južnim slavenskim jezicima, pa tako i u sprpskohrvatskom se pre koristio ili se još koristi naziv Carigrad. Ovaj naziv je spoj slavenskih riječi „car" i „grad".  Iako turska vlada nameće u svim jezicima službeni naziv

Bizantion je bilo kolonijalno naselje Grka iz Megare iz 667. p.n.e., koje je dobilo ime po njihovom kralju Bizi. Nakon svrstavanja sa Pescenijem Nigerom, protiv Septimija Severa, grad je bio pod rimskom opsadom, te je pretrpio znatnu štetu 196. godine. Septimije Sever je obnovio grad, koji je ubrzo opet bio u usponu.  Položaj Bizantiona je motivisao Konstantina Velikog na utemeljenje Novog Rima tj. Konstantinopolja. Po legendi, proročanski san mu je pokazao položaj grada. Konstantinopolj je postao i ostao prestonica Istočnog Rimskog Carstva ili Bizantskog Carstva, sve do njegovog pada 1453. godine. Povoljan položaj grada između Evrope i Azije, je bio vrlo važan za razvoj trgovine i kulture. Zbog važnog strateškog položaja, Carigrad je kontrolisao putove između Azije i Evrope, kao i prolaz iz Sredozemnog mora u Crno more. Carigrad je kao glavni grad Bizanta, bio najveći grad u Evropi, te su ga Grci zvali i Poli („Grad"), budući da je bio središte helenskog sveta. 1204. godine, grad su osvojili i opljačkali krstaši u Četvrtom krstaškom ratu, a ponovo su ga osvojili Nicejanci 1261. godine, pod vođstvom Mihajla VIII Paleologa. Padom Rima i Zapadnog Rimskog Carstva, grad je postao jedini glavni grad onoga što danas povijesnici zovu Bizant ili Bizantsko Carstvo. Ovo carstvo je imalo grčku kulturu, te je postalo središte pravoslavlja, nakon podele sa rimskom Crkvom. U ovom carstvu se nalazilo mnoštvo crkvi, uključujući Aju Sofiju, najveću svetsku katedralu. Grad je još uvek sedište carigradskog patrijarha, duhovnog vođe Pravoslavne crkve. Nakon opsade duge 53 dana, 1453. godine, sultan Mehmed II Osvajač ušao je u Carigrad kroz veliku rupu u Teodezijevim zidovima koju je napravio njegov top i tada je Carigrad postao treća prestonica Osmanskog Carstva. Veliki bazar i Palata Topkapı su podignuti nekoliko godina nakon turskog osvajanja. U gradu su podignute džamije, kao džamija Fatih, zajedno sa pripadajućim školama i kupalištima. U grad je naseljeno novo stanovništvo koje se sastojalo od jevreja, hrišćana i muslimana, koji su doseljeni iz svih delova Carstva. Za vreme vladavine Sulejmana, država doživljava veliki umetnički i arhitektonski razvoj. Arhitekta Sinan je u gradu napravio mnoge džamije i druge zgrade, a osmanska keramička umetnost i kaligrafija takođe doživljavaju procvat. Sufisti, koji su u to vreme bili vrlo rašireni po islamskom svetu i koji su imali veliki broj sledbenika doselili su se u grad. U osmansko vreme u gradu je bilo aktivno preko 100 tekija. Veliki broj ovih tekija postoji i dan danas, neke u obliku džamija, a neke kao muzeji, npr. Cerrahilik, tekija u Fatihu, džamije i turbe Sünbül Efendi i Ramazan Effendi, takođe u Fatihu, Galata Mevlevihane u Beyoğluu, Yahya Effendi tekija u Beşiktaşu, Bektaši tekija u Kadıköyu, koja alevijskim muslimanima služi kao cemevi (okupljalište).

Nakon osnivanja Republike Turske 1923. godine, glavni grad je premešten iz Carigrada u Ankaru. Službeno ime grada je promenjeno iz Konstantiniyye u Istanbul. U ranim godinama nove države, Istanbul je često zanemarivan u korist novog glavnog grada, ali u 1950-ima i 1960-ima grad doživljava veliki arhitektonski procvat. Grad sa nekad brojnom grčkom zajednicom, pokušao se odreći svog grčkog porekla u Istanbulskom pogromu 1955. godine, kada je veliki broj Grka napustio Tursku i odselio se u Grčku. U 1950-ima, vlada Adnana Menderesa je pokrenula projekte gradnje novih cesta i tvornica delom zemlje. U Istanbulu su izgrađene široke moderne ulice, ali nažalost zbog njih su srušene mnoge istorijske zgrade unutar grada. Tokom 1970-ih, gradsko stanovništvo se počelo naglo povećavati, zbog migranata iz Anatolije koji su došli tražiti posao u mnogim novim tvornicama izgrađenim u gradskim periferijama. Ovaj nagli rast stanovništva je povećao gradnju kuća i stambenih zgrada, od kojih su mnoge nekvalitetno izgrađene, pa su uzrok velike smrtnosti u čestim potresima koji pogađaju grad. Veliki broj sela u okolini grada znatno se proširio i postao gradska periferija. Istanbul se nalazi na južnom Bosforu, na dva kontinenta - zapadni deo je u Evropi, dok je istočni u Aziji. Rukavac Zlatni rog, deli evropski deo na dva dela. Između Mramornog mora i Zlatnog roga, nalazi se poluotok sa najstarijim delom Istanbula. Na jugoistoku u Mramornom moru nalaze se Prinčevi otoci. Grad ima ukupnu površinu od 1.538,77 km².  

Istanbul se nalazi blizu severnoanatolijskog geološkog razloma, gde se dodiruju afrička i evroazijska tektonska ploča. Ovaj razlom je odgovoran za mnoge katastrofalne potrese u ovom području. 1509. potres je uzrokovao cunami, koji je prešao gradske zidine i ubio više od 10 000 ljudi i uništio više od 100 džamija. 1766. godine, u potresu je uništena džamija Eyüp. 1894. godine, u potresu su uništeni mnogi delovi Velikog bazara. Katastrofalni potres 1999. godine, ubio je oko 18 000 ljudi u Izmitu, a 2001. godine, u pokrajini Afyon poginula je 41 osoba. Najveći uzrok katastrofalnih posledica u ovim potresima je nedovoljno čvrsta i prebliza gradnja. Geolozi prognoziraju vrlo jaki potres pre 2025. godine, koji bi mogao biti jak oko 7 stepeni Richterove skale.

Gradska klima je umerena kontinentalna. Leta u gradu su vruća i vlažna, dok su zime kišovite i ponekad sa snegom. Godišnja prosečna količina padavina je 870 mm. Zbog vrlo visoke vlažnosti, temperature su izraženije. Prosečna maksimalna temperatura u zimskim mesecima je između 7°C i 9°C. Tokom zime, sneg pada prosečno nedelju dana do dve. Prosečna temperatura u letnjim mesecima je 28 °C. Najtopliji mesec u godini je jul sa prosečnom temperaturom od 23.2°C, a najhladniji je januar sa 5.4°C. Najviša zabeležena temperatura u gradu je 40.5°C u avgustu 2000. godine, a najniža -16.1°C u februaru 1927. godine. Vreme je obično osetno hladnije u istočnom Istanbulu. Grad je poprilično vetrovit, sa prosečnom brzinom vetra od 17 kilometara na sat. Leto je najsušnijii deo godine, ali se ne događaju velike suše kao na zapadu, pa se klima zato ne može smatrati sredozemnom.

Istorijski poluotok na kojem se nalazi stari Carigrad sastoji se od dva okruga: Eminönü i Fatih. Ovo područje koje se naziva Stambul u kasnijem osmanskom razdoblju nalazi se na južnim obalama Zlatnog roga, koji odvaja stari grad od severnog dela na evropskoj strani koje se nazivalo Pera (što znači „druga strana") u srednjevekovnom razdoblju, a danas nosi naziv Beyoğlu. Istorijski poluotok završava sa Teodezijevim zidinama na zapadu, gde se nalaze Zlatna vrata, zajedno sa tvrđavom Yedikule. Poluotok opasuje Mramorno more na jugu i Bosfor na istoku. Severno od Zlatnog roga je istorijski Beyoğlu (srednjevjekovna tvrđava Galata) i okrug Beşiktaş gde se nalazi poslednja sultanova palata, uz koju su brojna bivša sela, kao Ortaköy i Bebek na obalama Bosfora. I na evropskoj i na azijskoj strani Bosfora, nalaze se letnjikovci (Yalı) koje su gradili bogati stanovnici. Četvrti Üsküdar (bivši Chrysopolis, kasnije Scutari) i Kadıköy (bivši Chalcedon) se nalaze na azijskoj strani, pa su pre bili odvojeni gradovi, kao i Pera. Danas se u njima nalaze stambene i poslovne zone, i u njima živi oko trećina istanbulskog stanovništva. Poslovni i stambeni neboderi se većinom nalaze u severnim područjima evropske strane grada, pogotovo u poslovnim okruzima, kao Levent, Maslak i Etiler, koji se nalaze između Bosforskog mosta i Fatih Sultan Mehmet mosta. Zbog ubrzanog rasta stanovništva grada u drugoj polovici 20. veka, na gradskoj periferiji su se počeli stvarati gecekondui (naselja ilegalno napravljenih građevina koja se javljaju u predgrađima velikih turskih gradova). Danas se ova naselja ruše i na njihovom mjestu se grade nove stambene zone.

Gradska slika Istanbula je oblikovana mnogim hrišćanskim i islamskim sakralnim građevinama. U nekim četvrtima, sakralne građevine različitih religija se nalaze jedna do druge. Daleko najveći deo stanovnika se izjašnjavaju pripadnicima islamske veroispovesti. Važne religijske manjine su grčki pravoslavci, armenski hrišćani i sefardski jevreji. U gradu se nalazi središte Carigradskog patrijarhata, kojem i danas pripadaju mnoge pravoslavne crkve u Turskoj i kome je priznato počasno prvenstvo u pravoslavlju. Ovde deluju i nadbiskup turske pravoslavne opštine, armenski nadbiskup kao i turski nadrabin. Predlog nekih fundamentalista o ponovnom uspostavljanju džamije u Aji Sofiji - danas muzeju, najverovatnije se neće ostvariti u današnjoj sekularnoj Turskoj. Muslimani su najbrojnija religijska skupina u Istanbulu, koja je podeljena u više verskih smerova. Najveći broj muslimana su Suniti. Oko 15% do 30% muslimana se izjašnjavaju kao Aleviti i Alaviti (govornici arapskog). 2.septembra 1925. godine, Kemal Atatürk, osnivač moderne Turske je zabranio tad vrlo brojni derviški red (tarikat). Veliki broj sledbenika sufizma, islamskog misticizma, od tad deluje u tajnosti, te i danas imaju svojih sledbenika. Budući da njihova zabrana vredi još i dan danas, većina deluje u obliku "kulturnih udruženja". Grad je sedište ekumenskog patrijarhata, kome pripadaju neke pravoslavne crkve, te sedište armenskog nadbiskupa, kao i nadbiskupa sriske pravoslavne (aramejske) općine. Svakodnevni život Armenaca, Grka i aramejskih manjina koji žive u Istanbulu, je oblikovan posle Prvog svetskog rata, diskriminacijom i odmazdom. 1942. godine, uveden je porez na bogatstvo za sve nemuslimane, a 1955. godine izveden je teški pogrom pod korumpiranom vladom premijera Adnana Menderesa. Danas u Istanbulu živi oko 45 000 Armenaca i 2 000 Grka, takođe postoji i manji broj Bosforskih Nijemaca. Sefardski Židovi žive u gradu već preko 500 godina. Oni su 1492. godine pobegli sa Iberijskog poluotoka, odakle su ih proterali hrišćani nakon pada maurskog carstva. Tada moćan sultan Bajazid II .(1481. - 1512.) poslao je veći deo osmanske flote u Španiju, kako bi spasio Sefardske Židove. Više od 200.000 Židova, koji nisu želeli preći na hrišćanstvo pobegli su u Tanger, Alžir, Genovu, Marseille, Solun i Istanbul. Sultan je dopustio naseljavanje 50.000 španskih Židova u Osmanskom Carstvu. U Istanbulu i danas su opstali Sefardski Židovi, čiji se broj procenjuje na oko 20.000. Danas u Istanbulu možemo naći 20 sinagoga, od kojih je najvažnija Neve Şalom Sinagogu u četvrti Beyoğlu, koja je izgrađena 1951. godine. U Istanbulu je središte turskog nadrabina.

U novije vreme u Istanbul su se doselile mnoge nove etničke skupine, te tako u gradu postoje naselja kao: Arnavutköy (Albansko selo), Polonezköy (Poljsko selo) i Yeni Bosna (Nova Bosna). Broj stanovnika Istanbula je narastao od 680.000, 1927. godine, na 1,3 miliona 1955. godine. a 1975. godine u gradu je živelo 2,5 miliona ljudi. Danas grad ima skoro 10 miliona ljudi, što znači da se broj stanovnika u 30 godina povećao za četiri puta. Zbog velike nezaposlenosti u jugoistočnoj Turskoj, mnogo ljudi se preselilo iz tih područja u Istanbul, gde živi većinom na gradskim periferijama (Gaziosmanpaşa, Ziya Gökalp). Migranti, većinom iz istočne Anatolije, dolaze u grad u potrazi za kvalitetnijim životom i zaposlenjem, što u većini slučajeva ne nalaze. Ovo rezultira novim gecekonduom na gradskoj periferiji gotovo svake godine. Ta područja se kasnije razvijaju u naselja koja se kasnije integriraju u šire gradsko područje. Istanbul je središte turskog gospodarstva, čemu doprinosi povoljan geografski položaj. Grad prinosi sa oko 21.2% u turskom BDP-u. U Istanbulu se skuplja oko 40% ukupnih turskih poreza, pa grad zapošljava petinu turskih industrijskih radnika. Od 1980. godine, rast istanbulskog BDP-a je oko 5% godišnje. U 1990-im godinama, tursko gospodarstvo, a pogotovo Istanbul, pogodile su dve velike gospodarske krize u periodu 1997.-1999. Nakon ovih kriznih razdoblja, usledila je postupna reorganizacija istanbulskog gospodarstva.

Istanbul je mesto mešanja raznih kultura i religija. Kao rezultat toga, u gradu možemo vidjeti mnoštvo istorijskih džamija, crkava, sinagoga i palata. Takođese u gradu mogu vidjeti mnoge moderne zgrade, neboderi, trgovački centri i dr. Najpoznatiji muzeji u Istanbulu su Topkapı Sarayı (bivša Sultanova palača ili Carigradski dvor), Aja Sofija, Crkva Hora, Arheološki muzej, Muzej turske i islamske umjetnosti, Istanbulski muzej moderne umjetnosti i Dolmabahçe Sarayı. Mnoge pomoćne zgrade raznih džamija su pretvorene u muzeje, te pružaju impresivan dojam osmanskog razdoblja.